Uyuşturucu Ticareti Suçu (TCK m.188)

Uyuşturucu ticareti suçu (TCK m.188), kamu sağlığına karşı işlenen ve toplumsal sonuçları ağır olan suçlar kapsamında olduğu için yargılama süreci oldukça teknik ve titiz bir inceleme gerektirir. Bu suçta “davacı” şahıslar değil, devlet adına Cumhuriyet Savcılığıdır. Mağdur taraf ise “katılan” sıfatıyla davaya iştirak edebilir.

Aşağıda, yargılama sürecinin aşamaları, ispat araçları ve mahkemenin karar kriterleri resmi ve anlaşılır bir dille açıklanmıştır:

1. Yargılama Aşamasında Mahkeme Tarafından Yapılması Gerekenler

Mahkeme (Ağır Ceza Mahkemesi), “maddi gerçeğe” ulaşmak amacıyla re’sen (kendiliğinden) araştırma ilkesini uygular. Bu kapsamda mahkemenin görevleri şunlardır:

• Uzmanlık Raporlarının Alınması: Ele geçirilen maddenin cinsi, net miktarı ve saflık derecesinin tespiti için Adli Tıp Kurumu veya Emniyet Kriminal Laboratuvarı’ndan rapor alınır.

• Hukuka Aykırı Delillerin Denetimi: Aramanın usulüne uygun (hakim kararıyla veya gecikmesinde sakınca bulunan hal kapsamında) yapılıp yapılmadığı incelenir. Hukuka aykırı elde edilen deliller hükme esas alınamaz.

• Teknik Analizler: Sanıkların HTS (telefon trafiği) kayıtları, baz istasyonu bilgileri ve varsa dijital materyallerindeki (WhatsApp, Telegram vb.) yazışmaların incelenmesi talimatı verilir.

• Tanık ve Gizli Soruşturmacı Sorgusu: Varsa olayın tanıkları veya dosya kapsamındaki gizli soruşturmacılar (X muhbirler) dinlenerek beyanlar arasındaki tutarlılık denetlenir.

2. İspat Süreci ve Tarafların Yapması Gerekenler

Ceza hukukunda ispat yükü iddia makamındadır (Savcılık). Ancak davanın tarafları (katılan veya sanık müdafii) ispatı şu şekilde yönlendirir:

“Davacı” (Müdahil/Katılan) Bakımından:

Eğer suçtan zarar gören bir kişi olarak davaya dahil olduysanız;

• Somut Emarelerin Sunulması: Suçun işlendiğine dair görsel, işitsel veya dijital kayıtları mahkemeye sunmalısınız.

• Beyanların Tutarlılığı: Soruşturma aşamasından itibaren verilen ifadelerin çelişmemesi, ispat gücü açısından kritiktir.

Sanık/Savunma Bakımından:

• Ticaret Kastının Yokluğu: Maddenin satış amaçlı değil, kişisel kullanım sınırları içinde olduğunu ispatlamak için sanığın sosyal durumu, maddeye olan bağımlılığı ve paketleme şekli (küçük paketler yerine tek blok olması gibi) üzerine savunma yapılır.

• Etkin Pişmanlık: Sanık, suç ortağını veya maddenin yerini bildirerek suçun ortaya çıkmasına hizmet ederse cezadan indirim alabilir (TCK m.192).

3. Mahkemenin “İçici mi, Satıcı mı?” Tespit Kriterleri

Yargılama aşamasında mahkeme, suçun vasfını (Kullanma mı? Ticaret mi?) belirlemek için Yargıtay tarafından geliştirilen şu 7 temel kriteri inceler:

1. Maddenin Miktarı: Yıllık kullanım sınırlarının çok üzerindeki miktar, ticaret karinesidir.

2. Ele Geçirilen Yer: Maddenin okul, yurt veya hastane gibi yerlerin yakınında olması.

3. Ambalaj Şekli: Maddenin çok sayıda küçük paket (fişek) halinde hazırlanmış olması.

4. Ekipman Varılığı: Hassas terazi, paketleme malzemeleri (folyo, poşet) gibi araçların bulunması.

5. Failin Davranışları: Maddeyi başkasına verme veya satmaya çalışma hazırlığı.

6. Çeşitlilik: Birden fazla türde uyuşturucu maddenin aynı anda bulundurulması.

7. Sosyal ve Ekonomik Durum: Failin geliriyle orantısız harcamalar veya uyuşturucu kullanıcısı olup olmadığı (idrar/kan testi).

8. Ele geçirilen madde ile idrar testinin kullanıcı savunması bakımından uyumlu olup olmadığı.

4. Verilecek Hüküm ve Karar Çeşitleri

Yargılama sonunda mahkeme şu hükümlerden birini kurar:

• Mahkumiyet: Suçun işlendiği her türlü şüpheden uzak, kesin delillerle sabitse sanığa hapis ve adli para cezası verilir.

• Beraat: Delil yetersizliği veya suçun sanık tarafından işlenmediğinin anlaşılması durumunda verilir.

• Suç Vasfının Değişmesi: “Ticaret” suçundan açılan davanın “Kullanma amacıyla bulundurma” suçuna dönüşmesi (TCK 191 kapsamında tedavi ve denetimli serbestlik).

Özet İspat Tablosu