Bankacılık sistemleri üzerinden gerçekleştirilen dolandırıcılık vakalarında bankanın sorumluluğu, Türk hukukunda “Güven Kurumu” ilkesi ve “Objektif Özen Yükümlülüğü” çerçevesinde değerlendirilir. Bu tür davalar, teknik ispat süreçleri ve bankanın ağırlaştırılmış sorumluluğu nedeniyle özel bir yargılama usulüne tabidir.

Aşağıda, bu davaların niteliği, tarafların yükümlülükleri ve miras hukukuna ilişkin boyutları resmi ve anlaşılır bir dille detaylandırılmıştır.

1. Davanın Niteliği ve Hukuki Dayanağı

Bu davalar genellikle “Alacak” veya “Tazminat” davası niteliğindedir. Hukuki dayanağını Türk Borçlar Kanunu’ndaki “Sözleşmeye Aykırılık” ve Bankacılık Kanunu’ndaki “Mevduatı Koruma Yükümlülüğü”nden alır.

• Güven Kurumu İlkesi: Bankalar, kendilerine yatırılan mevduatı her türlü sahteciliğe karşı korumakla yükümlü “güven kurumları”dır.

• Kusursuz Sorumluluğa Yakın Sorumluluk: Yargıtay yerleşik içtihatlarına göre bankalar, en hafif kusurlarından dahi sorumludur. Sistemsel bir zafiyet olmasa bile, üçüncü kişilerin gerçekleştirdiği dolandırıcılığı önleyemeyen banka (istisnai haller dışında) zararı tazmin etmekle yükümlüdür.

2. Mahkeme Tarafından Yapılması Gereken Tespitler

Yargılama aşamasında mahkeme, somut olayın teknik ve hukuki röntgenini çekmek için şu işlemleri yapar:

• Siber Güvenlik Denetimi: Mahkeme, bilişim uzmanlarından oluşan bir bilirkişi heyeti vasıtasıyla; bankanın çift aşamalı doğrulama (SMS, mobil onay vb.) yapıp yapmadığını, şüpheli işlem kontrol sistemlerinin çalışıp çalışmadığını denetler.

• Müterafik (Ortak) Kusur İncelemesi: Borçlar Kanunu m. 52 uyarınca, davacı müşterinin zararın oluşmasında payı olup olmadığı (şifresini kendi rızasıyla paylaşması, sahte sitelere giriş yapması vb.) incelenir.

• Bankanın İspat Yükü: Mahkeme, “paranın müşterinin onayı ile transfer edildiği” ispat yükünü bankaya yükler. Banka, işlemin usulüne uygun ve güvenli bir şekilde yapıldığını kanıtlayamazsa sorumlu tutulur.

3. Davacı Tarafından İspat Edilmesi Gereken Hususlar

Her ne kadar ispat yükü büyük oranda bankada olsa da, davacının davasını güçlendirmesi için şu hususları belgelemesi gerekir:

• Zararın Varlığı: Hesaptan çıkan paranın miktarı ve işlem zamanını gösteren dekontlar.

• Bildirim Yükümlülüğü: Olayın fark edildiği anda bankaya yapılan “itiraz başvurusu” ve “savcılık suç duyurusu” örnekleri.

• İşlemdeki Usulsüzlük: İşlemin gerçekleştiği saatte kendisinin bilgisayar/telefon başında olmadığına veya cihazına kötü amaçlı yazılım bulaştığına dair teknik doneler.

4. Miras Bırakanın İradesine İlişkin Tespitler

Dolandırıcılık mağduru kişi vefat etmişse ve dava mirasçılar tarafından sürdürülüyorsa (veya mirasçılar borçlu durumda ise), mahkeme murisin (ölenin) iradesini şu açılardan irdeler:

• Rıza ve İrade Fesadı: Miras bırakanın işlemi bilerek mi yaptığı, yoksa hile/korkutma (ikrah) yoluyla iradesinin sakatlanıp sakatlanmadığı araştırılır.

• İşlem Geçmişi ve Profil: Murisin sağlığındaki bankacılık alışkanlıkları incelenir. Örneğin; hayatı boyunca hiç internet bankacılığı kullanmamış birinin bir anda yurt dışına yüklü miktarda transfer yapması, “gerçek irade”nin yansımadığına dair güçlü bir delil kabul edilir.

• Mirasçıların Hak Arama Yetkisi: Mirasçılar, murisin uğradığı bu zararın tazminini “tereke” adına talep edebilirler. Mahkeme bu aşamada, murisin sağlığında bankaya bu işlem için özel bir yetki verip vermediğini (vekalet vb.) kontrol eder.

Özet Tablo: Sorumluluk ve İspat Dengesi

]]> https://hasimer.av.tr/dolandiricilikta-bankanin-sorumlulugu/feed/ 0 https://hasimer.av.tr/2-el-araclarda-km-dusurulmesi/ https://hasimer.av.tr/2-el-araclarda-km-dusurulmesi/#respond Tue, 03 Jan 2023 12:32:28 +0000 https://hasimer.av.tr/?p=1039 2. el araçların kilometresinin düşürülmesi, aracın gerçek kilomter gösterge sayısının düşürülmesi, gerçeği yansıtmaması olarak tanımlanmaktadır. Bu, aracın gerçek kilomter gösterge sayısından daha az bir sayı gösterilmesi şeklinde yapılır ve bu, aracın değerini yükseltme amacıyla yapılabilir. Ancak, kilometre düşürme işlemi yasal olmayan bir işlemdir ve yapıldığı tespit edilirse, ciddi cezalar verilebilir.

Kilometre düşürme işlemi, aracın kilometre gösterge ünitesinin mekanik olarak ya da elektronik olarak değiştirilerek yapılabilir. Ancak, bu işlemlerin yapılması yasal olmayan işlemlerdir ve yapıldığı tespit edilirse, aracı satan veya satın alan kişi ciddi cezalarla karşı karşıya kalabilir.

Bu nedenle, aracı satın alırken veya satarken, aracın gerçek kilomter gösterge sayısını doğru bir şekilde belirtmeye dikkat etmenizi öneririm. Bu sayede, aracın gerçek değerini doğru bir şekilde tespit edebilir ve yasal olarak düzgün bir işlem yapabilirsiniz.

2. El Araçlarda Km Düşürülmesinin Hukuktaki Yeri

Alıcı satış esnasında tramer sorgulaması, araca ait daha önceki muayene ve servis kayıtların incelenmesi, ekspertiz kayıtlarına bakılması işlemlerini yapsa dahi yapılan işlemi fark edemeyebilir.

Çünkü ustaların kullanmış olduğu ekipmanlar kilometrenin düşürülüp düşürülmediğini fark edilmesini zorlaştırır. Dolayısıyla alıcı hataya düşer ve araca değerinden fazla bedel öder. Böylece satıcı haksız kazanç elde etmiş olur.

Yapılan araç satışlarında satıcı, ticari ya da mesleki amaç olmadan kişiye satış yaptığı sürece alıcı burada tüketici olmamaktadır. Bu nedenle yapılan sözleşme 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunu kapsamından çıkmıştır. Bu nedenle TKHK m 73 gereğince Tüketici Mahkemeleri değil genel mahkemeler bu tür davalarda görevlidir.
(YARGITAY 13. Hukuk Dairesi 2017/2916 E., 2017/3730 K.)

Satıcı ile alıcı arasında imzalan satış sözleşmesine konu olan aracın kilometresinin düşürülmesi, aracın bildirilen ve beklenen niteliklere sahip olmaması anlamına gelmektedir. Bu nedenle satıcı, aracın sahip olmadığı bir özelliği saklayıp aydınlatma yükümlülüğünü yerine getirmemiş sayılır. Böylece satış esnasında alıcı TBK m 223 gereğince gözden geçirme yükümlülüğünü yerine getirdiği halde maldaki ayıp ortaya çıkmayabilir. Bundan dolayı araçta ilk başta görünmeyip daha sonra ortaya çıkan gizli ayıp meydana gelmiş olur.

Yüksek mahkeme, satılan aracın kilometresinin düşürülüp satılması halinde, bu gizli ayıbın varlığını bilmese bile satıcının sorumlu olduğuna hükmetti. Yargıtay kararında, satıcının; alıcıya karşı herhangi bir surette bildirdiği niteliklerin satılanda bulunmaması sebebiyle sorumlu olduğuna dikkat çekti.
Oluşan gizli ayıp neticesinde alıcının TBK m 227 gereğince seçimlik hakları mevcuttur.

• Satılanı geri vermeye hazır olduğunu bildirerek sözleşmeden dönme,
• Satılanı alıkoyup ayıp oranında satış bedelinde indirim isteme.
• Aşırı bir masrafı gerektirmediği takdirde, bütün masrafları satıcıya ait olmak üzere satılanın ücretsiz onarılmasını isteme.
• İmkân varsa, satılanın ayıpsız bir benzeri ile değiştirilmesini isteme.

Alıcının genel hükümlere göre tazminat isteme hakkı saklıdır.

Satıcı, alıcıya aynı malın ayıpsız bir benzerini hemen vererek ve uğradığı zararın tamamını gidererek seçimlik haklarını kullanmasını önleyebilir.

Alıcının, sözleşmeden dönme hakkını kullanması hâlinde, durum bunu haklı göstermiyorsa hâkim, satılanın onarılmasına veya satış bedelinin indirilmesine karar verebilir.

Satılanın değerindeki eksiklik satış bedeline çok yakın ise alıcı, ancak sözleşmeden dönme veya satılanın ayıpsız bir benzeriyle değiştirilmesini isteme haklarından birini kullanabilir.
Şeklinde düzenlenmiştir. Alıcı bu haklarından yararlarak uğramış olduğu zararı tazmin eder.

Aracın kilometresinin düşürülmesi Türk Ceza Kanunu bakımında da suç teşkil eden bir eylemdir. TCK M. 157/1″ Hileli davranışlarla bir kimseyi aldatıp, onun veya başkasının zararına olarak, kendisine veya başkasına bir yarar sağlayan kişiye bir yıldan beş yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adlî para cezası verilir.” şeklinde düzenlenmiştir. Yapılan işlem hileli bir davranış olup karşı tarafı aldattığı ve satıcıya yarar sağladığı için burada dolandırıcılık suçu oluşmuştur. Keza yapılan işlem tekrarlanıp süreklilik arz etmeye başladığı zaman TCK M. 158 nitelikli dolandırıcılık sucundan da hüküm kurulabilir. Yargıtay 15. Ceza dairesi 2017/1324 E. 2017/10705 K. Sayılı kararında kilometre düşürülmesinde TCK m 158’den hüküm kurmuştur.

Bir şirket ortaklığından çıkmak istiyorsanız, ilk olarak ortaklar arasında bir anlaşma yapmaya çalışın. Bu anlaşma, ortaklığınızın nasıl sona ereceği ve ortaklıktan çıkmanızın koşullarını belirtir. Eğer bir anlaşma yapılamazsa, yasal yolları izleyebilirsiniz. Bu yollar, genellikle şirketin tescil edildiği yere göre değişir ve bu yolların detaylarını öğrenmek için bir hukukçuya/avukata danışmanızı öneririm.

Ayrıca, ortaklıktan çıkarken, ortaklıktan doğan borçlarınızı ve yükümlülüklerinizi yerine getirmeyi unutmayın. Bu, diğer ortakların sizden tazminat talep etmesini önleyecektir.

Limited Şirketlerinde Şirket Ortaklığından Çıkma

Şirket ortaklığından çıkma konusunda düzenlemeler Türk Ticaret Hukuku uyarınca yapılır. Türk Ticaret Kanunu şirket ortaklıklarından çıkarma işlemleri konusunda ayrı ayrı düzenlemeler yapar.

Şirket ortaklığından çıkma işlemleri arasında limited şirketler de yer alır. Limited şirketler ortaklık kurma yapısına sahiptir. Ortaklık konusunda cazip yönleri olması nedeni ile limited şirketler daha fazla tercih edilmektedir. Limited şirketlerin kuruluşu da kolaydır. Ayrıca limited şirketler alacaklılara karşı şirketin mal varlığı ile sorumlu tutulur.

Limited şirketlerde ortaklıktan çıkma işlemleri, genellikle şirket ana sözleşmesine ve yerel ticaret kanunlarına göre yönetilir.

Limited şirketlerde ortaklıktan çıkma işlemleri, genellikle aşağıdaki adımlar izlenir:

1. Ortaklıktan çıkmak isteyen ortak, diğer ortaklarını bilgilendirir.
2. Ortaklıktan çıkmak isteyen ortak, ortaklıktan çıkmak istediğini resmi bir dilekçe ile şirkete bildirir.
3. Ortaklıktan çıkmak isteyen ortak, şirketin mal varlığına karşı sorumlu olduğu borçlarını öder.
4. Ortaklıktan çıkmak isteyen ortak, ortaklıktan çıkmak istediğine dair yazılı bir beyan verir.
5. Ortaklıktan çıkmak isteyen ortak, ortaklıktan çıkmak istediğine dair bir bildirim yapar ve bu bildirim, şirketin tescil edildiği yere göre değişen yasal yollar ile yapılır.
6. Ortaklıktan çıkmak isteyen ortak, ortaklıktan çıkmak istediğine dair bir belge imzalar.
7. Ortaklıktan çıkmak isteyen ortak, ortaklıktan çıkmak istediğine dair bir bildirim yapar ve bu bildirim, şirketin tescil edildiği yere göre değişen yasal yollar ile yapılır.
8. Ortaklıktan çıkmak isteyen ortak, ortaklıktan çıkmak istediğine dair bir belge imzalar.

Bu adımlar, limited şirketlerde ortaklıktan çıkma işlemlerinin genel yapısını oluşturur. Ancak, bu adımların tam olarak nasıl uygulanacağı, şirketin tescil edildiği yere göre değişebilir.

Limited Şirket Ortaklığından Çıkma Kanuni Dayanak

Şirket ortaklığından çıkma için şirket ortakları davaya başvurulabilir. Ortaklıktan çıkma davası için haklı sebeplere dayanıldığında kanun yolu aracılığı ile çıkma işlemi gerçekleştirilebilmektedir. Şirket sözleşmeleri düzenlenirken ortaklara tanınan bazı haklar bulunmaktadır.

Ortaklar belirli bir sebebe dayanarak çıkma hakkını sözleşme gereği kullanabilir. Geçerli sebepler şirket sözleşmesinde yer alacağından ortak bu sebeplere dayanarak çıkma hakkını kullanabilmektedir. Sözleşme kapsamında yer alabilecek çıkmaya yönelik sebepler arasında şirket bölünmesi ya da başka şirketle birleşme işlemleri olabilir.

Anonim Şirketlerde Ortaklıktan Çıkma 

Şirket ortaklığından çıkma, anonim şirketler için de geçerlidir. Türk Ticaret Kanunu anonim şirketler açısından da ortaklıktan çıkma işlemlerini düzenler. Pay sahipleri anonim şirketlerdeki ortaklık ilişkisini payını satarak ortaklığını sonlandırabilir.

Pay sahibi payını hâkim şirkete ya da teşebbüse satabilmektedir. Halka açık şirketler söz konusu olduğunda ise pay sahibinin payını diğer pay sahiplerine satabilmesi mümkün olur. Payların satılacağı diğer pay sahiplerinin paylarının belirli bir oranın üzerinde olması gerekir.

Kanunda pay sahiplerine tanınan haklar arasında; halka açık şirketin bazı önemli sayılan karaları nedeni ile ayrılabilme hakkı da bulunur. Bu işlemler şirketin birleşme, bölünmesi ya da tür değiştirme ile sona erme kararları olabilir.

Şirket ortaklığından çıkma anonim şirketler için mal varlığı devri veya önemli ölçüde değiştirme söz konusu ise de olabilir. Anonim şirket imtiyaz öngördüğünde veya imtiyazların kapsamı ve konusu değişikliğe uğradığında da pay sahipleri şirketten çıkabilir.

Ticar