KADEK, “Kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde bulundurma” suçundan ilk kez işlem gören şüphelinin bu suçu işlediğinin anlaşılması karşısında 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 171 inci maddesindeki şartlar aranmaksızın, beş yıl süreyle kamu davasının açılmasının ertelenmesine karar verilmesini ifade eder.Soruşturmayı yürüten savcılık tarafından yapılacak değerlendirmede, maddenin kişisel kullanım amacıyla bulundurulduğunun tespit edilmesi halinde oluşmaktadır. Ticaret veya dağıtım amacıyla bulundurulan maddeler ise farklı ve daha ağır suç tiplerine tabi olmaktadır. Bu nedenle, olayın somut koşulları suçun hukuki niteliğinin belirlenmesinde önem taşımaktadır.
Uyuşturucu Madde Kullanma Suçunun Unsurları Nelerdir?
Uyuşturucu madde kullanma suçunun oluşabilmesi için bazı unsurların birlikte bulunması gerekmektedir. Bu unsurların eksikliği halinde suçun oluşmadığı kabul edilmekte ve her olay kendi koşulları çerçevesinde değerlendirilir.
Fail
Suçun faili herkes olabilir. Özel bir nitelik aranmamakta ve herhangi bir kişinin uyuşturucu maddeyi kullanması veya kullanmak amacıyla bulundurması halinde suçun faili sayılmaktadır. Failin yaşı, mesleği veya sosyal durumu bu suçun oluşumu açısından belirleyici değildir.
Konu
Suça konu olan madde, uyuşturucu veya uyarıcı madde niteliği taşımalıdır ve hukuken yasaklı olmalıdır. Ele geçirilen maddenin niteliği çoğunlukla uzman raporları ile belirlenmekte ve bu tespitler suçun hukuki çerçevesini oluşturmaktadır.
Fiil
Suç, aşağıdaki fiiller ile işlenmiş sayılmaktadır:
- Uyuşturucu madde bulundurmak
- Uyuşturucu maddenin satın alınması
- Uyuşturucu maddeyi kabul etmek
- Uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanmak
Bu fiillerin gerçekleşmiş olması, suçun oluşumu açısından yeterli kabul edilmektedir. Uyuşturucu ve uyarıcı maddeyi bulundurmanın kişisel kullanım sınırları içinde olup olmadığı ise her somut olayda ayrıca değerlendirilir.
Kast
Suçun oluşabilmesi için kastın varlığı gerekmektedir. Failin, maddeyi kullanma amacıyla hareket ettiğinin kabul edilmesi gerekmektedir. Başka bir amaçla bulundurulduğu iddia edilirse, bu durumun somut delillerle desteklenmesi gerekir. Kastın varlığı, olayın oluş şekli ve elde edilen deliller çerçevesinde belirlenmektedir.
Uyuşturucu Madde Kullanmak ile Uyuşturucu Madde Ticareti yapmak Arasındaki Fark
Uyuşturucu madde kullanma suçu ile uyuşturucu madde ticareti suçu sıklıkla karıştırılmaktadır. Ancak iki suç arasında önemli farklar bulunmaktadır. Uyuşturucu madde ticareti suçunda satış, dağıtım ve sevk etme gibi fiiller söz konusudur ve daha ağır cezai yaptırımlar uygulanır. Uyuşturucu madde kullanmak suçundan yapılan soruşturma kapsamında ise amaç yalnızca kişisel kullanım olup, ceza ve tedavi odaklı yaklaşımlar uygulanmaktadır. Ele geçirilen maddenin miktarı, paketlenme şekli,uyuşturucu maddenin ele geçiriliş şekli,uyuşturucu maddenin ele geçtiği yer,ele geçirilen uyuşturucu maddenin farklı ve düzensiz ebatlarda olup olmadığı,ele geçirilen uyuşturucu maddeye ilişkin satılmasına ve paketlenmesine yardım edecek materyallerin bulunup bulunmadığı,fiziki takip yahut ihbar tutanağı,aleyhe tanık beyanı gibi olayın somut koşulları ayrımın yapılmasında belirleyici olmaktadır.
Uyuşturucu Madde Kullanma ve Bulundurma Suçunda Uygulanan Hukuki Süreç
Uyuşturucu madde kullanma suçunun tespit edilmesi halinde belirli bir hukuki süreç işletilmektedir. Süreç genel olarak şu aşamalardan oluşmaktadır:
Soruşturma Aşaması
Cumhuriyet savcılığı tarafından soruşturma başlatılır ve şüphelinin ifadesi alınır.Ele geçirilen uyuşturucu madde ve varsa uyuşturucu madde kullanma aparatının kriminal incelemeye gönderilmesi,şüphelinin idrar numunesinin aldırılması,ele geçirilen maddelerin konusunda ön ekspertiz sayım ve tartı tutanağının düzenlenmesi şeklinde talimat verilmek sureti ile deliller toplanır ve olayın niteliği hukuki çerçevede değerlendirilir.
Denetimli Serbestlik Kararı
Bu suçtan dolayı başlatılan soruşturmada şüpheli hakkında 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 171 inci maddesindeki şartlar aranmaksızın, beş yıl süreyle kamu davasının açılmasının ertelenmesine karar verilir. Cumhuriyet savcısı, bu durumda şüpheliyi, erteleme süresi zarfında kendisine yüklenen yükümlülüklere uygun davranmadığı veya yasakları ihlal ettiği takdirde kendisi bakımından ortaya çıkabilecek sonuçlar konusunda uyarır. Erteleme süresi zarfında şüpheli hakkında asgari bir yıl süreyle denetimli serbestlik tedbiri uygulanır. Bu süre denetimli serbestlik müdürlüğünün teklifi üzerine veya resen Cumhuriyet savcısının kararı ile altışar aylık sürelerle en fazla iki yıl daha uzatılabilir. Hakkında denetimli serbestlik tedbiri verilen kişi, gerek görülmesi hâlinde denetimli serbestlik süresi içinde tedaviye tabi tutulabilir. Cumhuriyet savcısı, erteleme süresi zarfında uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanıp kullanmadığını tespit etmek için yılda en az iki defa şüphelinin ilgili kuruma sevkine karar verir.
Yükümlülüklere Uyulmaması
Denetimli serbestlik yükümlülüklerine uyulmaması halinde hakkında ceza davası açılabilir. Süreçte yapılacak hatalar kişinin aleyhine ciddi sonuçlar doğurabilir.
- Kişi erteleme süresi zarfında kendisine yüklenen yükümlülüklere veya uygulanan tedavinin gereklerine uygun davranmamakta ısrar etmesi
- Tekrar kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın alması, kabul etmesi veya bulundurması
- Uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanması, hallerinde hakkında kamu davası açılır.
Hukuki Değerlendirme ve Avukat Desteğinin Önemi
Uyuşturucu madde kullanma ve bulundurma suçundan yapılan soruşturma kapsamında yürütülen işlemler her somut olayın özelliklerine göre değerlendirilmektedir ve sürecin dikkatli bir şekilde takip edilmesi gerekmektedir. İfade aşamasından denetimli serbestlik sürecine kadar olan tüm aşamaların hukuka uygun şekilde yürütülmesi büyük önem taşımaktadır ve bu süreçte yapılacak hatalar kişi aleyhine ciddi sonuçlar doğurabilir. Bu nedenle alanında deneyimli bir ceza avukatından destek alınması önerilmektedir ve Avukat Haşim Er tarafından sağlanacak hukuki danışmanlık ile hak kayıplarının önüne geçilmesi ve sürecin doğru şekilde yönetilmesi mümkün olmaktadır.